Een tandartspraktijk overnemen: waar je op let voordat je tekent

Op een gegeven moment komt bij veel tandartsen dezelfde vraag boven: blijf ik werken voor iemand anders, of word ik zelf praktijkhouder? En als dat laatste, koop ik me dan in bij een bestaande praktijk of begin ik iets nieuws? Het is een van de grootste beslissingen in een carrière, en tegelijk een waar in de opleiding vrijwel niets over gezegd wordt. Je bent tandarts geworden om te behandelen, niet om jaarcijfers te lezen en overnamecontracten te wegen.

Wij hebben dit traject zelf van dichtbij meegemaakt en spreken er vaak over met collega's. Wat hieronder staat is geen financieel of juridisch advies — daarvoor heb je echt een op de mondzorg gespecialiseerde adviseur nodig. Het is een oriëntatie: de thema's waar je vroeg over moet nadenken, zodat je met de juiste vragen aan tafel zit.

Overnemen of zelf starten: twee heel verschillende paden

Bij een overname koop je een draaiende praktijk. Er is omzet, er zijn patiënten, er is een ingewerkt team en er staat apparatuur. Je betaalt daarvoor — onder meer in de vorm van goodwill — maar je verdient vanaf de eerste week. Het risico zit vooral in wát je koopt: klopt de omzet, is de patiëntenstroom stabiel, en zitten er lijken in de kast?

Bij zelf starten vermijd je goodwill en begin je met een schone lei. Daar staat tegenover dat je de aanloopfase volledig draagt: de inrichting, de apparatuur, de vergunningen én een agenda die de eerste jaren nog niet vol is. Dat vraagt meer eigen vermogen of een langere adem, en meer ondernemersrisico.

Er is geen "goedkoper" antwoord. Zet beide scenario's naast elkaar in een meerjarenbegroting en betrek de exploitatiekosten van een tandartspraktijk erin — huur, personeel, materialen en afschrijvingen tellen in beide gevallen even hard.

Wat je precies koopt: goodwill en waardering

Bij een tandartspraktijk overnemen betaal je zelden alleen voor de inventaris. Het grootste deel van de prijs zit vaak in de goodwill: de vergoeding voor alles wat waarde heeft maar niet tastbaar is. De patiëntenbestand, de reputatie, de locatie, de vaste verwijsstromen en een team dat de tent draaiende houdt.

Er bestaat geen wettelijke formule voor goodwill. In de praktijk wordt de waarde meestal afgeleid uit de genormaliseerde winst over een aantal jaren: de winst gecorrigeerd voor eenmalige posten en voor een marktconform ondernemersloon voor de praktijkhouder. Die correctie is cruciaal — een praktijk die "winstgevend" lijkt omdat de eigenaar zichzelf nauwelijks uitbetaalt, is dat in werkelijkheid niet.

Laat een overnamespecialist of accountant met mondzorg-ervaring een onafhankelijke waardering maken en leg die náást de vraagprijs. Een vraagprijs is een openingsbod, geen taxatie.

Let op de kwaliteit van de omzet, niet alleen de hoogte

Twee praktijken met dezelfde omzet kunnen totaal verschillend waard zijn. Vraag door: leunt de omzet op één behandelaar die vertrekt? Hoeveel patiënten zijn actief in de laatste twee jaar, en hoeveel is "dood hout" in het systeem? Hoe verhouden de tarieven zich tot de NZa-tarieven voor mondzorg en is er nog gratis marge, of draait alles al op de kop? Dat soort vragen zegt meer dan het omzetcijfer zelf.

Due diligence: kijken voordat je tekent

Due diligence is het huiswerk dat je (en je adviseurs) doen voordat je je handtekening zet. Voor een tandartspraktijk zou ik in elk geval de volgende hoeken belichten:

• Financieel. Jaarrekeningen over meerdere jaren, de omzetopbouw per behandelaar en per verrichting, debiteuren, en lopende verplichtingen zoals leasecontracten en leningen.
• Patiënten. Aantal actieve patiënten, in- en uitstroom, en de afhankelijkheid van verwijzers of van één zorgverzekeraar.
• Personeel. De contracten, arbeidsvoorwaarden, dienstjaren, openstaande verlof- en verzuimdossiers en eventuele afspraken die niet op papier staan.
• Vastgoed en apparatuur. De huurovereenkomst (looptijd, opzegtermijn, indexatie), de staat en ouderdom van units, röntgen en sterilisatie, en de onderhoudscontracten.
• Juridisch en compliance. Lopende klachten of geschillen (denk aan de Wkkgz-klachtenregeling), de status van het KEW-dossier voor röntgen, de RI&E, en of de praktijk voldoet aan de eisen rond dossiervoering (WGBO) en gegevensbescherming (AVG).

Het doel is niet om de deal kapot te vinden, maar om te weten wat je koopt — en om achterstallig onderhoud te vertalen naar de prijs of naar afspraken in het contract.

Financiering rondkrijgen

Een overname financier je zelden volledig uit eigen zak. Banken kennen de mondzorg als een relatief stabiele sector, wat helpt, maar ze willen een onderbouwd verhaal zien: een waardering, een ondernemingsplan en een meerjarenbegroting waaruit blijkt dat je na de financieringslasten nog gezond overhoudt.

Denk vroeg na over de juridische structuur. Koop je de activa (de bezittingen en de onderneming) of de aandelen van de bv? Dat onderscheid heeft grote fiscale én juridische gevolgen — onder andere voor de overname van personeel — en bepaalt mede hoe de financiering wordt ingericht. Betrek hier een fiscalist bij; een structuur die achteraf ongelukkig blijkt, kost veel meer dan een uur advies vooraf.

Reken bij het financieringsplan ook je eigen levensonderhoud mee. De praktijk moet niet alleen de lening dragen, maar ook jouw inkomen — zeker in de eerste jaren.

Personeel dat mee overgaat

Voor veel praktijkhouders is dit emotioneel het gevoeligste onderdeel, en juridisch een van de belangrijkste. Of het team automatisch met je meekomt, hangt sterk af van de gekozen transactievorm.

Bij een activa-passivatransactie waarbij de onderneming als geheel overgaat, geldt in de regel de bescherming rond overgang van onderneming: medewerkers gaan met hun bestaande arbeidsvoorwaarden mee over, en je kunt die niet zomaar wijzigen. Bij een aandelentransactie verandert alleen de eigenaar van de bv; de dienstverbanden lopen ongewijzigd door. De precieze gevolgen zijn te belangrijk voor een aanname — laat ze door een arbeidsrechtjurist beoordelen.

Minstens zo belangrijk als de juridische kant is de menselijke. Een praktijk draait op vertrouwen tussen team en patiënt. Plan tijdig een gesprek met de medewerkers zodra dat kan, wees eerlijk over je plannen en verwacht dat een overname onrust geeft. Het behoud van je sleutelmedewerkers in het eerste jaar bepaalt vaak of de goodwill die je betaalde ook echt overeind blijft. Werk je met zzp'ers, houd dan meteen de regels rond de Wet DBA tegen het licht; de kwalificatie van die relaties is de laatste jaren stevig aangescherpt.

Vergunningen, meldingen en de Wtza

Een tandartspraktijk is een zorgaanbieder, en dat brengt een eigen laag aan regels mee die je vóór de overdrachtsdatum op orde wilt hebben — niet erna.

Onder de Wet toetreding zorgaanbieders (Wtza) geldt voor zorgaanbieders een meldplicht en voor een deel een vergunningplicht. Ga er niet vanuit dat een bestaande toelating automatisch meegaat bij een overname; controleer tijdig bij het CIBG en de IGJ wat in jouw situatie geldt en of je (opnieuw) moet melden. Daarnaast lopen er verplichtingen die je bij de overdracht mee overneemt of opnieuw moet regelen: de klachten- en geschillenregeling (Wkkgz), de gegevensverwerking en verwerkersovereenkomsten (AVG), de RI&E en het basiscontract met een bedrijfsarts, en het röntgendossier onder de Kernenergiewet.

Maak hiervan een checklist met je adviseur en beleg per punt wie het regelt en vóór welke datum. De actuele eisen controleer je bij de bron — CIBG, IGJ, de KNMT of ANT en de NZa — want de regels rond toetreding en toezicht zijn de afgelopen jaren meermaals gewijzigd.

Systemen overzetten zonder de praktijk stil te leggen

Een onderschat onderdeel: de dag ná de overdracht moet de praktijk gewoon patiënten kunnen ontvangen. Dat betekent dat je patiëntdossiers, agenda, financiële administratie en communicatie zonder haperingen wilt voortzetten.

Breng vroeg in kaart welke systemen de praktijk gebruikt en wat de overdracht ervan vraagt: de licenties, de dataconversie, de continuïteit van dossiers (die je onder de WGBO netjes moet bewaren en overdragen) en de afspraken met leveranciers. Neem je ook de praktijkorganisatie eromheen mee — verzuimregistratie, roosters, compliance, facturatie — dan is een overname een natuurlijk moment om te kijken of dat gebundeld en overzichtelijker kan. Wij bouwden MyDentApp juist om dat soort losse eindjes onder één dak te brengen, zodat je in de drukke overnameperiode niet ook nog vijf systemen tegelijk hoeft te bewaken.

Plan de overdracht bovendien op een rustig moment in de agenda en houd de eerste dagen wat lucht — er duikt altijd iets op.

Tot slot

Een tandartspraktijk overnemen is geen aankoop maar een traject: waardering, due diligence, financiering, personeel, vergunningen en de nuchtere logistiek van de overdracht komen allemaal samen op één datum. Je hoeft dat niet alleen te doen, en je hóórt het niet alleen te doen. Zet vroeg een team om je heen — een overnameadviseur, een accountant of fiscalist en een jurist met mondzorg-ervaring — en gebruik dit artikel om met de juiste vragen dat gesprek in te gaan. De keuze tussen overnemen en zelf starten is uiteindelijk net zo goed een kwestie van temperament als van cijfers; zorg dat je beide goed in beeld hebt voordat je tekent. En controleer de formele eisen altijd bij de actuele bron: het CIBG, de IGJ, de NZa en je beroepsvereniging.